De mooiste fietsroutes in Friesland

Friesland is plat, open en doorsneden met water. Dat maakt het een heerlijke provincie om te fietsen, zolang je de wind een beetje meeneemt in je planning. Van een rondje langs de elf steden tot een korte tocht met pontjes door het veen: de fietsroutes in Friesland zijn heel verschillend. Hieronder vind je de bekendste routes, hoe je ze fietst en hoe je er een fijne dag of vakantie van maakt.

Zo werkt fietsen in Friesland: knooppunten en planners

Bijna heel Friesland is bewegwijzerd met fietsknooppunten. Op kruisingen staan ronde, wit-groene bordjes met een nummer. Je noteert vooraf de nummers van je route en volgt ze onderweg van punt naar punt. Bij veel knooppunten staat ook een informatiebord met een kaart van de omgeving.

Je route plannen kan op verschillende manieren:

• met een online routeplanner of fietsapp waarin je de knooppunten aanklikt;
• met een papieren fietskaart van de regio, te koop bij de VVV of boekhandel;
• met een kant-en-klare route die je als lijstje nummers of als GPX-bestand downloadt.

Het voordeel van knooppunten: je kunt onderweg makkelijk inkorten of een stukje omfietsen naar een terras of uitzichtpunt.

De mooiste fietsroutes in Friesland op een rij

Deze routes geven samen een goed beeld van de provincie: water, kliffen, bossen, dijken en historische stadjes.

Elfstedenroute: alle elf steden op de fiets

De bekendste fietsroute van Friesland volgt min of meer het spoor van de schaatstocht. Je komt door Leeuwarden, Sneek, IJlst, Sloten, Stavoren, Hindeloopen, Workum, Bolsward, Harlingen, Franeker en Dokkum. Afhankelijk van de variant fiets je zo’n 235 tot 250 kilometer, en de route is te volgen via fietsknooppunten.

De meeste mensen verdelen de route over drie tot vijf dagen, met overnachtingen in de steden onderweg. Elk jaar op Pinkstermaandag is er bovendien de Fietselfstedentocht: een georganiseerde tocht van 235 kilometer in één dag, met start en finish in Bolsward. Wil je weten wat je in elke stad moet zien, lees dan ook het artikel over de elf Friese steden.

Pontjesroute De 8 van Grou

Rond Grou, Earnewâld en de Alde Feanen ligt een netwerk van fietsroutes waarop je telkens met een klein pontje het water oversteekt. Samen vormen de lussen een acht. Een lus is ongeveer 35 tot 45 kilometer en in totaal maak je meer dan tien oversteken. Je kunt onder meer starten in Grou, Akkrum, Earnewâld, De Veenhoop, Warten of Leeuwarden.

De pontjes varen niet allemaal op dezelfde dagen en in dezelfde maanden, en voor een oversteek betaal je een kleine vergoeding. Check de actuele vaartijden bij de organisatie van de route voordat je vertrekt.

Kliffenroute in Gaasterland

Wie denkt dat Friesland alleen maar plat is, kijkt in Gaasterland raar op. De ijstijd liet hier keileembulten achter die aan het IJsselmeer eindigen in kliffen. De kliffenroute begint bij bezoekerscentrum Mar en Klif in Oudemirdum en komt langs het Rode Klif, het Mirnser Klif en het Oudemirdumer Klif. Onderweg fiets je door bossen als het Rysterbosk en het Jolderenbos, met hoge beuken en eiken. Een goede route voor een zonnige dag, met genoeg schaduw.

Langs de Waddendijk

Van Harlingen via Holwerd naar het Lauwersmeer fiets je langs de zeedijk, met aan de ene kant het wad en aan de andere kant terpdorpen en weilanden. Een deel van deze kust is onderdeel van de LF Kustroute, een lange afstandsfietsroute die langs de hele Nederlandse kust loopt. Je kunt prima een stuk kiezen en met de trein of bus terugreizen. Houd rekening met wind: op de dijk is er nergens beschutting.

Door de Friese Wouden

In het oosten van Friesland verandert het landschap. Houtwallen, kleine akkers, heide en bos maken het hier kleinschaliger en beschutter. Rond Beetsterzwaag, Bakkeveen en Oldeberkoop vind je mooie lussen. Voor een meerdaagse tocht is er de Elfdorpenroute, een langere route langs dorpen in de Wouden en de grensstreek met Drenthe en Overijssel.

Fietsen met wind: zo houd je het leuk

Wind is in Friesland de grootste factor, veel meer dan hoogteverschil. Een paar vuistregels:

• Begin tegen de wind in. Dan heb je op de terugweg, als je moe bent, de wind in de rug.
• Kies beschutting bij harde wind. Bosrijke gebieden zoals Gaasterland en de Wouden zijn dan prettiger dan de dijk of de open meren.
• Reken ruim. Tegen een stevige westenwind fiets je zomaar een stuk langzamer dan normaal.
• Overweeg een e-bike. Met trapondersteuning maakt de wind veel minder uit en haal je makkelijker langere afstanden.

Hoe ver fiets je op een dag?

Dat hangt af van je conditie, je fiets en vooral van wat je onderweg wilt zien. Een handige vuistregel voor een ontspannen dag:

• Met kinderen: 15 tot 30 kilometer, met een speeltuin, pontje of zwemplek als tussenstop.
• Recreatief op een gewone fiets: 40 tot 60 kilometer, inclusief een lunch en een paar stops.
• Met een e-bike of als geoefende fietser: 60 tot 90 kilometer is goed te doen.

Plan je een meerdaagse tocht zoals de Elfstedenroute, houd dan een rustige dag in reserve. Een dag met regen of harde wind is in Friesland eerder regel dan uitzondering, en dan is het fijn als je schema niet krap is.

Fiets huren en overnachten onderweg

Zonder eigen fiets? In de grotere plaatsen en op veel campings en vakantieparken kun je een gewone fiets, e-bike of kinderfiets huren. In de zomer is het slim om een e-bike vooraf te reserveren.

Voor een meerdaagse tocht heb je ruime keus in overnachtingen: hotels in de steden, B&B’s in de dorpen en trekkershutten op campings. Fiets je met tent en tassen, dan vind je in het artikel over een camping in Friesland kiezen welke soorten terreinen er zijn. Voor wie geen zin heeft om bagage mee te sjouwen, bieden verschillende organisaties arrangementen met bagagevervoer van hotel naar hotel.

Fietsen en varen combineren

Het leuke van Friesland is dat fietsen en water hier altijd samengaan. Fiets een ochtend door de Alde Feanen en stap ’s middags in een fluisterboot, of fiets naar Grou en huur daar een bootje voor de rest van de dag. Lees in het artikel over een sloep huren in Friesland waar je kunt opstappen en waar je op let.

Zoek je nog meer ideeën voor een dag zonder fiets? In de lijst met tips voor wat te doen in Friesland vind je musea, stadjes en natuurgebieden die je prima kunt combineren met een fietstocht.

Veelgestelde vragen