De Friese Waddeneilanden: welk eiland past bij jou?

Vier eilanden, vier totaal verschillende vakanties. De Waddeneilanden van Friesland liggen allemaal binnen een paar uur van de vaste wal, maar wie Vlieland met Ameland vergelijkt, ziet al snel dat elk eiland zijn eigen tempo heeft. Het ene is autovrij en piepklein, het andere heeft vier dorpen en een vuurtoren die je van ver ziet. Hieronder zetten we de waddeneilanden in Friesland naast elkaar, zodat je weet welk eiland bij jou past.

Waddeneilanden Friesland: welke eilanden horen erbij?

Friesland heeft vier bewoonde Waddeneilanden: Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Texel ligt er vlak naast, maar hoort bij Noord-Holland. De Waddenzee tussen de eilanden en het vasteland staat op de Werelderfgoedlijst van Unesco, en dat merk je: de natuur is overal dichtbij, met zeehonden op de zandplaten en enorme groepen vogels op het wad.

Je bereikt de eilanden met de veerboot vanuit drie havens:

• Harlingen voor Vlieland en Terschelling (Rederij Doeksen).
• Holwerd voor Ameland (Wagenborg).
• Lauwersoog voor Schiermonnikoog (Wagenborg). Lauwersoog ligt net over de grens in Groningen.

Harlingen is zelf ook een van de elf Friese steden. Lees in ons artikel over de elf steden van Friesland wat je daar kunt doen als je op de boot wacht.

Vlieland: stil en autovrij

Vlieland is het eiland voor wie echt tot rust wil komen. Toeristen mogen er geen auto mee naartoe nemen, dus je laat de auto in Harlingen staan en stapt op de fiets. Er is maar één dorp, Oost-Vlieland, met een lange dorpsstraat vol terrassen en winkeltjes. Het oudere West-Vlieland verdween in de achttiende eeuw in zee.

De zuidwestelijke helft van het eiland is de Vliehors, een enorme zandvlakte die tegelijk militair oefenterrein is. Je kunt er een tocht maken met de Vliehors Expres, een bus met extra grote wielen. Ook de vuurtoren op de Vuurboetsduin is een vaste stop: de toren zelf is klein, maar door de hoge duin heb je een weids uitzicht. In de zomer vaart er een kleine boot voor fietsers en wandelaars tussen Texel en de Vliehors, leuk als je eilanden wilt combineren. Omdat er zo weinig verkeer is, is Vlieland ook populair bij gezinnen met jonge kinderen: die kunnen hier vrij rondfietsen.

Terschelling: veel ruimte en veel te doen

Terschelling is het langste van de Friese Waddeneilanden en biedt de meeste afwisseling. Het eiland heeft zo’n 40 kilometer strand en ruim 70 kilometer fietspad. Bijna 80 procent bestaat uit duinen en kwelders. Bij aankomst in West-Terschelling zie je meteen de Brandaris, de vuurtoren die al eeuwen boven de haven uittorent.

Aan de oostkant ligt de Boschplaat, een natuurgebied van bijna tien kilometer lang met kwelders en veel vogels. In juni is Terschelling het decor van het theaterfestival Oerol, met voorstellingen in de duinen, op het strand en in schuren. Typisch voor het eiland zijn ook de cranberries: volgens het verhaal spoelde in de negentiende eeuw een vat aan, en sindsdien groeien ze hier. Je kunt met de auto naar Terschelling, maar in de zomer zijn de plekken op de boot snel vol.

Ameland: vier dorpen en een rood-witte vuurtoren

Ameland is een fijne keuze voor gezinnen en voor wie graag wat dorpsleven om zich heen heeft. Het eiland telt vier dorpen: Hollum, Ballum, Nes en Buren. De boot vanuit Holwerd komt aan in Nes, het drukste dorp met veel horeca. Hollum is rustiger en heeft de opvallende rood-witte vuurtoren, die je kunt beklimmen.

In Hollum zie je ook de bekende paardenreddingboot. In de zomer worden er demonstraties gegeven waarbij paarden de boot de zee in trekken. Check de actuele data bij de VVV van Ameland. De overtocht vanuit Holwerd duurt ongeveer drie kwartier tot een uur, maar kan langer duren als het water laag staat. Een auto meenemen kan, al hoeft het niet: het eiland is goed te doen met de fiets en de bus. Tussen de dorpen loopt een fietspad door de duinen en langs de polders, zodat je in een dag een groot deel van het eiland ziet.

Schiermonnikoog: nationaal park en eindeloos strand

Schiermonnikoog is het eiland met de minste inwoners van Nederland en voelt daardoor heel puur. Het hele eiland is sinds 1989 een nationaal park. Het strand hoort bij de breedste van Europa, en op sommige plekken loop je een flink stuk voordat je bij de zee bent.

Ook hier mag je als bezoeker geen auto meenemen. Je parkeert in Lauwersoog en neemt de boot, die er ongeveer drie kwartier over doet. Op het eiland pak je de fiets of de bus naar het enige dorp, ook Schiermonnikoog geheten. De oude huizen aan de Middenstreek stammen uit het begin van de achttiende eeuw. Wie van vogels houdt, zit hier goed: op de kwelders en het wad zie je in voor- en najaar grote groepen trekvogels.

Welk eiland past bij jou?

In de tabel zie je de belangrijkste verschillen tussen de vier eilanden in één oogopslag.

Twijfel je nog? Deze vuistregels helpen bij het kiezen:

• Je wilt vooral fietsen: Terschelling heeft het grootste fietsnetwerk en veel afwisseling onderweg. Hou je ook op de vaste wal van fietsen, kijk dan bij de mooiste fietsroutes in Friesland.
• Je wilt zo min mogelijk regelen: Ameland ligt het dichtst bij de wal en de boot vaart vaak.
• Je zoekt stilte: kies Vlieland of Schiermonnikoog. Zonder auto’s is het daar merkbaar rustiger.
• Je reist met kinderen: Ameland en Terschelling hebben het meeste aanbod aan activiteiten en campings. Tips voor kamperen vind je in ons artikel over campings in Friesland.

Praktische tips voor je overtocht

Boek de boot ruim op tijd, zeker als je met de auto gaat of in een vakantieperiode reist. Bij Vlieland en Terschelling kun je vaak kiezen tussen de gewone veerboot en een snellere boot. De snelle boot scheelt tijd, maar is meestal duurder en heeft minder ruimte voor bagage. Op de getijden heb je geen invloed: bij heel laag water kan een afvaart vertraging hebben, vooral naar Ameland en Schiermonnikoog. Check de actuele dienstregeling bij de rederij voordat je vertrekt.

Parkeren bij de haven kost geld en is in de zomer druk. Reken bij een week op een flink bedrag; prijzen wisselen per seizoen en per terrein. Ben je de eilanden na een paar dagen even zat, dan vind je op de vaste wal genoeg te doen. Kijk voor ideeën bij onze lijst met tips voor wat te doen in Friesland.

Veelgestelde vragen